Slaaponderzoek thuis of in het lab: u leest wat een thuisslaaptest en een polysomnografie meten, wanneer de richtlijnen welke route beschrijven en welke oplossingen van Compumedics daarbij passen.
Twee routes voor slaaponderzoek
Bij verdenking op een slaapstoornis zijn grofweg twee routes: een thuisslaaponderzoek (home sleep apnea test, HSAT) of een volledige polysomnografie (PSG) in het slaaplab. Beide hebben hun plaats. Welke past, hangt af van de vraagstelling en de patiënt, en de behandelaar beslist.
Wat meet een slaaponderzoek?
Een volledige PSG registreert tegelijk een reeks signalen:
- EEG (hersenactiviteit) voor het bepalen van de slaapstadia;
- EOG (oogbewegingen), nodig om REM-slaap te herkennen;
- EMG van de kin en de benen, voor spierspanning en beenbewegingen;
- ECG (hartritme);
- luchtstroom via een neus-mondsensor en een nasale druksensor;
- ademhalingsinspanning van borst en buik;
- zuurstofsaturatie (SpO₂) via pulsoximetrie;
- lichaamshouding en snurkgeluid.
De slaapstadia en ademhalingsgebeurtenissen worden gescoord volgens de AASM Manual for the Scoring of Sleep and Associated Events (huidige versie: versie 3, 2023). Apneus en hypopneus tellen mee in de apneu-hypopneu-index (AHI): het aantal gebeurtenissen per uur slaap. Een thuisslaaptest meet doorgaans minder signalen, vooral gericht op de ademhaling. Omdat er vaak geen EEG is, berekent een dergelijke test meestal een index per uur registratietijd (REI) in plaats van per uur slaap.
Slaaponderzoek thuis of in het lab: wat zeggen de richtlijnen?
De American Academy of Sleep Medicine (AASM) beveelt in haar richtlijn voor diagnostiek van obstructieve slaapapneu (OSA) bij volwassenen (2017) PSG of een HSAT met een technisch adequaat apparaat aan voor volwassenen met een verhoogd risico op matige tot ernstige OSA, zonder significante comorbiditeit. De Nederlandse richtlijn OSA bij volwassenen (NVALT en NVKNO, 2018) noemt bij een hoge verdenking op OSA als eerste stap een ademhalingspolygrafie (thuisonderzoek) en overweegt bij een lage voorafgaande kans laagdrempelig een PSG.
Een PSG in plaats van een thuisonderzoek is volgens de AASM aangewezen bij:
- significante cardiorespiratoire ziekte;
- mogelijke zwakte van de ademhalingsspieren door een neuromusculaire aandoening;
- hypoventilatie overdag of verdenking op slaapgebonden hypoventilatie;
- chronisch opioïdgebruik;
- een eerdere beroerte;
- ernstige insomnie.
Is een thuisonderzoek negatief, niet conclusief of technisch onvoldoende, dan adviseert de AASM een PSG. Ook voor de voorbereiding op tongzenuwstimulatie of irreversibele OSA-chirurgie vraagt de Nederlandse richtlijn een type 1- of type 2-onderzoek (volledige PSG). Bij verdenking op andere slaapstoornissen, zoals centrale slaapapneu, periodieke beenbewegingen, parasomnieën of narcolepsie, is een PSG de logische keuze. De AASM raadt bovendien af om vragenlijsten of voorspellingsmodellen zonder PSG of HSAT te gebruiken voor de diagnose.
Thuisslaaponderzoek met Falcon of Somfit
Een thuisonderzoek vindt plaats in de eigen slaapkamer van de patiënt. Dat kan de organisatie vereenvoudigen, maar het onderzoek registreert minder signalen dan een labnacht en past niet bij elke patiënt. Compumedics biedt hiervoor meerdere oplossingen. De gegevens in deze alinea’s komen van de fabrikant.
- Falcon HST: een recorder voor thuismetingen die de patiënt zelf aanbrengt. Het toestel heeft 2 hoogfrequente kanalen (EEG, EOG of EMG) en 1 AUX-kanaal, en meet verder onder meer ECG, luchtstroom via druk, ademhalingsinspanning van thorax en abdomen, positie en beweging, en saturatie. De indicatie en de patiëntgroep staan in de gebruiksaanwijzing van de fabrikant.
- Somfit, Somfit Pro en Somfit D: een sensor met een zelfklevende gelelektrode op het voorhoofd en een app op de telefoon. Somfit registreert 1 EEG-kanaal, 1 EMG-kanaal en 2 EOG-kanalen, plus saturatie, hartslag, perifere arteriële tonus, beweging en snurken. Somfit is geen volledige PSG. Somfit Pro voegt luchtstroom, thoraxinspanning en lichaamspositie toe. De fabrikant beschrijft één nacht bij verdenking op slaapapneu en, voor Somfit (niet voor Somfit D), zeven nachten bij insomnie of een circadiane ritmestoornis.
Hoe de gegevens worden opgeslagen en beoordeeld, hangt af van de gekozen oplossing.
Polysomnografie in het slaaplab
In het slaaplab registreert een PSG alle bovengenoemde signalen tegelijk en onder toezicht. Een technicus kan tijdens de nacht storingen herstellen, bijvoorbeeld een loszittende elektrode. De PSG is daarmee de logische keuze bij complexe of onduidelijke gevallen, bij belangrijke comorbiditeit en bij het instellen van therapie.
Compumedics levert hiervoor de Grael 4K, een klinische PSG-versterker met 32 referentiële en 16 differentiële kanalen, 24-bit resolutie en bemonstering tot 4.096 Hz. Voeding en data lopen volgens de fabrikant via één PoE-netwerkkabel. Profusion Sleep dekt het scoren, beoordelen en rapporteren. Bij ziekenhuizen draait neXus 360 op een server in het eigen netwerk.
Hoe kiest u?
Een praktische vuistregel, die de richtlijnen en het oordeel van de behandelaar niet vervangt:
- Begin thuis bij een hoge verdenking op OSA zonder significante comorbiditeit en wanneer de patiënt zelf, of met hulp, de sensoren kan aanbrengen.
- Kies het lab bij significante comorbiditeit, bij verdenking op andere of meerdere slaapstoornissen, bij een niet-conclusieve thuismeting of wanneer het volledige PSG-signaalpalet nodig is.
- Kijk naar de beoordeling. Vraag per oplossing in welke software een thuisregistratie wordt beoordeeld en opgeslagen. Eén beoordelingsomgeving voor thuis- en labregistraties maakt de beoordeling consistenter.
Van registratie naar diagnose
Een registratie is pas de eerste stap. Daarna volgen het scoren van slaapstadia en ademhalingsgebeurtenissen, de beoordeling door een deskundige en het rapport aan de aanvrager. Of een patiënt OSA heeft en hoe ernstig, bepaalt de behandelaar op basis van de AHI of REI, de klachten en de comorbiditeit. De Nederlandse richtlijn adviseert uitdrukkelijk om de ernst niet op de AHI alleen te baseren.
Wilt u bespreken welke opstelling bij uw afdeling past? Neem dan contact met ons op.
Veelgestelde vragen
Is een thuistest minder betrouwbaar dan een labonderzoek?
Dat hangt af van de patiënt en de vraagstelling. Voor volwassenen met een verhoogd risico op matige tot ernstige OSA zonder significante comorbiditeit beschrijven de richtlijnen een thuisonderzoek als mogelijkheid. Bij comorbiditeit, een niet-conclusieve thuismeting of verdenking op andere slaapstoornissen is een PSG aangewezen.
Kan één afdeling beide aanbieden?
Ja. Een afdeling kan thuisoplossingen en een PSG-systeem combineren. Welke combinatie past bij uw patiëntgroepen, bespreken wij vooraf met u.
Hoeveel nachten zijn nodig?
Voor verdenking op OSA beschrijft de AASM één registratie, met een PSG als vervolg bij een negatief of niet-conclusief resultaat. De fabrikant van Somfit beschrijft voor insomnie of een circadiane ritmestoornis een meting van zeven nachten.
Wat gebeurt er met de gegevens?
Ze worden gescoord en beoordeeld in de Profusion-omgeving van Compumedics. Hoe de gegevens worden opgeslagen, hangt af van de gekozen oplossing.
Meer bij VCM Medical
Bij VCM Medical: Slaapdiagnostiek bij VCM Medical · Over Compumedics.
Lees ook: Polysomnografie uitgelegd: het complete slaaponderzoek · Slaapapneu herkennen: signalen, risico’s en de route naar diagnose.
Advies, demo of offerte aanvragen