Polysomnografie (PSG) uitgelegd: welke signalen u registreert, hoe slaap en ademhalingsgebeurtenissen worden gescoord en wanneer een volledige PSG nodig is.
Wat is polysomnografie?
Polysomnografie is de gelijktijdige registratie van meerdere fysiologische signalen tijdens een nacht slaap. Anders dan een eenvoudige thuistest, die zich vooral op de ademhaling richt, legt PSG ook de slaap zelf vast: de slaapstadia, de overgangen en de samenhang met ademhaling, hart en beweging. De American Academy of Sleep Medicine (AASM) beschrijft in haar richtlijn voor diagnostiek bij volwassenen (2017) PSG als het uitgebreidste onderzoek bij verdenking op obstructieve slaapapneu; een thuisonderzoek met een technisch adequaat apparaat is voor geselecteerde patiënten een alternatief.
Welke signalen registreert een PSG?
Een volledige PSG omvat onder meer:
- EEG (hersenactiviteit), met elektroden volgens het internationale 10–20-systeem, voor de slaapstadia;
- EOG (oogbewegingen), nodig om REM-slaap te herkennen;
- EMG van de kin en de benen, voor spierspanning en beenbewegingen;
- ECG (hartritme);
- luchtstroom, met een thermische neus-mondsensor en een nasale druksensor;
- ademhalingsinspanning van borst en buik, met rekbanden;
- zuurstofsaturatie (SpO₂) via pulsoximetrie;
- lichaamshouding en snurkgeluid.
Optioneel komen daar video en een CO₂-meting bij, bijvoorbeeld bij parasomnieën of verdenking op hypoventilatie. De AASM-regels bevatten ook technische eisen aan de registratie, zoals bemonsteringsfrequenties en filters. Volgens de fabrikant voldoet de Compumedics Grael 4K aan de digitale specificaties van de AASM.
Hoe wordt slaap gescoord?
De registratie wordt verdeeld in epochs van 30 seconden. Op basis van EEG, EOG en kin-EMG krijgt elke epoch een stadium volgens de AASM Manual for the Scoring of Sleep and Associated Events (huidige versie: versie 3, 2023):
- Waak (W);
- N1, N2 en N3: non-REM-slaap, van lichte tot diepe slaap;
- REM-slaap (R): met snelle oogbewegingen en lage spierspanning.
Een gezonde nacht doorloopt de stadia in cycli. Daarnaast worden ademhalingsgebeurtenissen geteld en uitgedrukt in de apneu-hypopneu-index (AHI): het aantal per uur slaap. De AHI is een van de gegevens waarmee de arts de ernst van slaapapneu beoordeelt. Ook arousals en beenbewegingen worden gescoord.
Wanneer is een volledige PSG nodig?
Voor ongecompliceerde volwassenen met een verhoogd risico op matige tot ernstige obstructieve slaapapneu (OSA) zien de AASM-richtlijn (2017) en de Nederlandse richtlijn OSA bij volwassenen (NVALT en NVKNO, 2018) een thuisonderzoek als mogelijkheid. PSG is aangewezen of wordt laagdrempelig overwogen bij:
- significante cardiorespiratoire ziekte, zoals hartfalen, ernstig COPD of chronisch boezemfibrilleren;
- een neuromusculaire aandoening, hypoventilatie, chronisch opioïdgebruik of een eerdere beroerte;
- verdenking op centrale slaapapneu;
- verdenking op een andere slaapstoornis, zoals periodieke beenbewegingen, parasomnieën, nachtelijke epilepsie, narcolepsie of andere hypersomnieën;
- een negatieve of niet-conclusieve thuistest;
- de voorbereiding op tongzenuwstimulatie en op irreversibele OSA-chirurgie, waarvoor de Nederlandse richtlijn een volledige PSG (type 1 of 2) vraagt, en CPAP-titratie onder begeleiding in het slaaplab.
Bij een PSG onder toezicht kan de technicus de kwaliteit van de registratie de hele nacht bewaken en bijsturen. Welk onderzoek past, bepaalt de behandelaar.
Van registratie naar rapport
Na de registratie volgen het scoren, de beoordeling door een deskundige en het rapport aan de aanvrager. Dat is arbeidsintensief werk, waarbij scoringsondersteuning, een heldere weergave en rapportagesjablonen kunnen helpen.
VCM Medical levert voor het slaapcentrum de Compumedics Grael 4K met Profusion Sleep. De Grael 4K heeft 32 referentiële en 16 differentiële kanalen, werkt met 24-bit en slaat op tot 4.096 Hz. Voeding en data lopen volgens de fabrikant via één PoE-netwerkkabel. Profusion Sleep dekt het scoren, beoordelen en rapporteren, ook voor de MSLT, en ondersteunt de besluitvorming bij CPAP-titratie. Voor thuisonderzoek zijn de Falcon HST en Somfit beschikbaar; welk systeem bij welke patiëntgroep past, volgt uit de gebruiksaanwijzing van de fabrikant.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen PSG en een thuisslaaptest?
Een thuisslaaptest meet doorgaans minder signalen, vooral gericht op de ademhaling. PSG meet het volledige palet, inclusief de slaapstadia, en wordt gekozen bij complexe vragen of comorbiditeit.
Hoe lang duurt een PSG?
De registratie beslaat een nacht. Het scoren en beoordelen volgt daarna.
Is een PSG belastend?
Het onderzoek is niet-invasief, maar de patiënt draagt meerdere sensoren. In het slaaplab staat een technicus klaar om problemen op te lossen.
Wat gebeurt er met de gegevens?
Ze worden in Profusion Sleep gescoord en beoordeeld. Bij ziekenhuizen draait neXus 360 op een server in het eigen netwerk; beoordeling op afstand binnen het ziekenhuisnetwerk is mogelijk.
Meer bij VCM Medical
Bij VCM Medical: Slaapdiagnostiek bij VCM Medical · Over Compumedics.
Lees ook: Slaaponderzoek thuis of in het lab? Een praktische gids · De AHI: zo wordt slaapapneu gescoord en geclassificeerd.
Advies, demo of offerte aanvragen