Het naald-EMG laat zien of een spier door een aangedane zenuwwortel nog goed wordt aangestuurd en op welk niveau de afwijking zit. U leest wat radiculopathie is, wat het naald-EMG meet, hoe het zich verhoudt tot het zenuwgeleidingsonderzoek en welke beperkingen het onderzoek heeft.
Wat is radiculopathie?
Een radiculopathie is een aandoening van een zenuwwortel, op de plaats waar die het ruggenmerg verlaat. Een veelvoorkomende oorzaak is een hernia die op de wortel drukt. Ook slijtage van de wervelkolom kan een wortel beknellen, en soms speelt een ontsteking of een andere oorzaak een rol. De klachten volgen het verzorgingsgebied van de wortel: uitstralende pijn, tintelingen, een doof gevoel of krachtsverlies in arm of been.
Bij een lumbosacraal radiculair syndroom is de diagnose in de eerste plaats klinisch. De richtlijn van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie (2020) noemt beeldvorming vooral zinvol als een operatie of andere specialistische behandeling wordt overwogen, of bij tekenen van ernstig onderliggend lijden. Een neurofysiologisch onderzoek is daarom niet bij elke patiënt nodig. Het is vooral waardevol als het beeld niet eenduidig is, als er mogelijk meerdere oorzaken zijn, of als beeldvorming en klachten niet goed samenvallen. Het behandelteam beslist per patiënt.
Wat meet het naald-EMG?
Bij het naald-EMG (elektromyografie) brengt de onderzoeker een dunne naaldelektrode in een spier om de elektrische activiteit te registreren, in rust en bij aanspanning. Een gezonde spier is in rust elektrisch vrijwel stil. Als de aansturende zenuw is aangedaan, kunnen de volgende afwijkingen optreden:
- Spontane activiteit in rust: fibrillatiepotentialen en positieve scherpe golven wijzen op actieve denervatie, waarbij spiervezels hun zenuwaansturing missen.
- Veranderingen bij aanspanning: een verminderde recruitering (er worden minder motorische eenheden aangestuurd) en motorische eenheidspotentialen die groter, langer of polyfasisch zijn, passen bij een eerder of chronisch zenuwletsel met reïnnervatie.
De onderzoeker beoordeelt spieren die door verschillende wortels worden aangestuurd. Het patroon van afwijkingen over die spieren geeft aan welk wortelniveau is aangedaan. Vaak worden ook de kleine rugspieren naast de wervelkolom (paraspinale spieren) onderzocht. Die worden door de achterste tak van de zenuwwortel aangestuurd, zodat afwijkingen daar wijzen op een probleem op wortelniveau en minder op een afwijking verder in de arm of het been.
Het moment van onderzoek
Afwijkingen in de spier ontstaan niet direct. Volgens de literatuur zijn tekenen van actieve denervatie pas na enkele weken goed aantoonbaar: in de paraspinale spieren meestal eerder dan in de spieren van arm of been. Een naald-EMG vlak na het begin van de klachten kan daarom normaal zijn bij een wel aanwezige radiculopathie. De klinisch neurofysioloog bepaalt samen met de verwijzer het meest zinvolle moment.
Naald-EMG en zenuwgeleidingsonderzoek
Het naald-EMG wordt meestal gecombineerd met een zenuwgeleidingsonderzoek (NCS). Het NCS meet via huidelektroden hoe goed de zenuw prikkels geleidt. Dat helpt andere oorzaken van dezelfde klachten te vinden, zoals een perifere zenuwbeknelling (bijvoorbeeld het carpaletunnelsyndroom) of een polyneuropathie. Ook die kunnen naast een radiculopathie bestaan.
Een kenmerk van radiculopathie is dat de sensibele geleiding bij het NCS doorgaans normaal blijft. De beschadiging zit namelijk vóór het spinale ganglion, het knooppunt van de gevoelszenuwcellen, zodat de sensibele zenuwvezels verderop niet degenereren. Een normale sensibele uitslag bij een gevoelsstoornis in hetzelfde gebied past dus bij een radiculopathie, terwijl een afwijkende uitslag meer wijst op een aandoening van de perifere zenuw. Het NCS beoordeelt daarmee de zenuwgeleiding, het naald-EMG de gevolgen voor de spier en het niveau van de afwijking.
Waarde en beperkingen
Het naald-EMG is een aanvulling op de klinische beoordeling en beeldvorming, geen vervanging. In de literatuur wordt voor cervicale radiculopathie een bescheiden gevoeligheid beschreven (ongeveer 50 tot 70 procent) bij een hoge specificiteit. Een normaal onderzoek sluit een radiculopathie dus niet uit, zeker niet als alleen de sensibele vezels of een zeer milde beknelling zijn aangedaan. Omgekeerd kan een hernia op MRI bestaan zonder klachten, terwijl het EMG normaal is. De uitslag moet daarom samen met klachten, lichamelijk onderzoek en beeldvorming worden gelezen.
Apparatuur en techniek
Het naald-EMG registreert kleine elektrische signalen die gevoelig zijn voor stoorbronnen. Een schone registratie is nodig om subtiele patronen in rust en bij aanspanning betrouwbaar te kunnen beoordelen. Voor EMG, zenuwgeleidingsonderzoek en evoked potentials levert VCM Medical de Neuropack S3 van Nihon Kohden. Volgens de fabrikant heeft dit systeem 18-bit A/D-conversie, een ingangsimpedantie van 200 MΩ, een filter voor stimulusartefacten (iASF) en een geïntegreerd bedieningspaneel, zodat het onderzoek zonder toetsenbord kan worden uitgevoerd. De NeuroNavi-gids op het scherm ondersteunt de onderzoeker bij de stappen van het onderzoek. Wij verzorgen als distributeur van Nihon Kohden in Nederland de installatie, training en service.
Wat de patiënt ervan merkt
Het naald-EMG is een poliklinisch onderzoek en duurt, afhankelijk van het aantal onderzochte spieren, meestal een half uur tot een uur. Het inbrengen van de dunne naald voelt als een korte prik en het aanspannen van de spier kan licht onaangenaam zijn. Het onderzoek vraagt geen verdoving. Na afloop kan de patiënt in de regel naar huis. Of de patiënt bloedverdunnende medicatie gebruikt, wordt vooraf besproken met de behandelaar.
Veelgestelde vragen
Doet een naald-EMG pijn?
Het inbrengen van de naald voelt als een korte prik en het aanspannen van de spier kan licht onaangenaam zijn. De meeste patiënten verdragen het onderzoek goed. Verdoving is niet nodig.
Waarom worden meerdere spieren onderzocht?
Omdat elke spier vooral door één of twee zenuwwortels wordt aangestuurd. Door het patroon van afwijkingen over meerdere spieren te beoordelen, kan de onderzoeker bepalen welk wortelniveau is aangedaan.
Sluit een normaal naald-EMG een radiculopathie uit?
Nee. De gevoeligheid is beperkt, en vlak na het begin van de klachten zijn er nog geen afwijkingen te zien. Een normale uitslag wordt daarom samen met het klinische beeld beoordeeld.
Wat is het verschil met het zenuwgeleidingsonderzoek?
Het zenuwgeleidingsonderzoek meet via huidelektroden hoe de zenuw prikkels geleidt. Het naald-EMG registreert met een naald de activiteit in de spier zelf. Ze worden meestal samen uitgevoerd en vullen elkaar aan.
Meer bij VCM Medical
Bij VCM Medical: Neurologie bij VCM Medical · Over Nihon Kohden.
Lees ook: EMG uitgelegd: wat een elektromyografie meet en laat zien · Zenuwgeleidingsonderzoek (NCS) uitgelegd.
Advies, demo of offerte aanvragen