Bij typische klachten volstaat voor de diagnose carpaletunnelsyndroom het klinische beeld. U leest wanneer EMG bij carpaletunnelsyndroom volgens de Nederlandse richtlijn nodig is, wat zenuwgeleidingsonderzoek en naald-EMG laten zien en waar zenuwechografie een alternatief is.
Wat is het carpaletunnelsyndroom?
Het carpaletunnelsyndroom (CTS) is de meest voorkomende beknellingsneuropathie. De nervus medianus raakt bekneld waar hij samen met de buigpezen door de carpale tunnel in de pols loopt. De druk in de tunnel kan toenemen door zwelling, overbelasting, zwangerschap of aandoeningen als diabetes en reumatoïde artritis.
Typische klachten zijn tintelingen en een doof gevoel in duim, wijsvinger, middelvinger en de helft van de ringvinger, vaak ’s nachts of bij activiteiten als fietsen en telefoneren. Later kunnen krachtsverlies en atrofie van de duimmuis optreden.
Wanneer is aanvullend onderzoek nodig?
De richtlijn Carpaletunnelsyndroom van de Nederlandse Vereniging voor Neurologie (NVN, 2017) onderscheidt klassiek CTS van mogelijk of onwaarschijnlijk CTS. Klassiek CTS betekent: een volwassen patiënt met tintelingen in het verzorgingsgebied van de n. medianus, nachtelijk wakker worden, klachten die door houdingen of bewegingen veranderen en geen aanwijzingen voor een andere oorzaak.
- Bij klassiek CTS is volgens de richtlijn aanvullend onderzoek, zoals zenuwgeleidingsonderzoek, niet nodig om de diagnose te stellen en kunnen de behandelopties direct worden besproken, binnen een lokaal zorgpad.
- Bij mogelijk of onwaarschijnlijk CTS, of bij twijfel, is aanvullend onderzoek aanbevolen. Is zenuwechografie beschikbaar, dan heeft die de voorkeur als eerste onderzoek, vanwege de patiëntvriendelijkheid. Zenuwgeleidingsonderzoek (EMG/NCS) volgt als echografie niet beschikbaar is of negatief is bij een hoge klinische verdenking.
- Een negatief zenuwgeleidingsonderzoek bij blijvende sterke verdenking kan worden aangevuld met echografie. Een combinatie van beide onderzoeken heeft een betere gevoeligheid dan elk afzonderlijk, bij vergelijkbare specificiteit.
De richtlijn adviseert geen provocatietesten (zoals Tinel en Phalen) of vragenlijsten voor het stellen van de diagnose. Vóór een operatie moet de operateur de diagnose opnieuw beoordelen; primaire chirurgie zonder aanvullend onderzoek kan alleen binnen een lokaal zorgpad.
Wat meet EMG bij carpaletunnelsyndroom?
Een elektrodiagnostisch onderzoek (EDX) bij verdenking op CTS bestaat uit twee delen.
Zenuwgeleidingsonderzoek (NCS). Met korte elektrische pulsen op de huid wordt gemeten hoe snel en hoe sterk de n. medianus geleidt. Bij CTS is de geleiding ter hoogte van de pols vertraagd: de distale latentie is verlengd en de geleidingssnelheid over het polssegment is verlaagd. De sensibele geleiding over de pols is doorgaans het gevoeligste onderdeel. Het vergelijken van de n. medianus met de n. ulnaris of n. radialis in dezelfde hand kan de gevoeligheid verhogen (praktijkrichtlijn van de Amerikaanse vereniging voor elektrodiagnostiek, AAEM, tegenwoordig AANEM, 2002). Een koude hand vertraagt de geleiding; controleer daarom de handtemperatuur (in de onderzoeken achter die richtlijn meestal 32 °C of hoger).
Naald-EMG. Met een dunne naaldelektrode wordt de spieractiviteit beoordeeld, onder meer in de duimmuis. Tekenen van denervatie wijzen op ernstiger of langer bestaand letsel. Het naald-EMG helpt ook bij het onderscheid met een radiculopathie van C6 tot C8. De AAEM-richtlijn noemt het naald-EMG een optie; vaak volstaat het zenuwgeleidingsonderzoek.
Signaalkwaliteit
EMG- en NCS-signalen zijn klein en gevoelig voor storing. Een betrouwbare meting vraagt een schone, stabiele registratie, nauwkeurige stimulatie en een efficiënte werkwijze. Voor EMG en zenuwgeleiding levert VCM Medical de Neuropack S3 van Nihon Kohden. Volgens de datasheet heeft het systeem een versterker met 2 of 4 kanalen, 18-bit A/D-omzetting en een stimulusartefactfilter (iASF), en wordt het onderzoek begeleid door NeuroNavi.
Na de diagnose
De uitkomst van het onderzoek helpt de behandelaar bij de afweging tussen conservatief beleid, zoals een nachtspalk of een injectie, en operatieve decompressie. Ze dient later als referentie om herstel te beoordelen.
Veelgestelde vragen
Is zenuwgeleidingsonderzoek bij elke patiënt met CTS nodig?
Nee. Bij klassiek CTS is volgens de Nederlandse richtlijn geen aanvullend onderzoek nodig. Het wordt gebruikt bij twijfel, atypische klachten of wanneer de uitkomst het beleid verandert.
Wat is het verschil met zenuwechografie?
Echografie meet onder meer de dwarsdoorsnede van de n. medianus en is voor de patiënt minder belastend. Het zenuwgeleidingsonderzoek meet de functie van de zenuw. De richtlijn (NVN, 2017) beschouwt beide onderzoeken als vergelijkbaar in diagnostische waarde. Is zenuwechografie beschikbaar, dan heeft die de voorkeur als eerste onderzoek omdat ze de patiënt minder belast; zenuwgeleidingsonderzoek meet daarnaast de functie van de zenuw en is het alternatief of de aanvulling.
Wat kunt u de patiënt over het onderzoek vertellen?
Het zenuwgeleidingsonderzoek geeft korte, milde schokjes; het naald-EMG voelt als een prik. Vraag vooraf naar antistolling en een pacemaker of ICD en volg daarbij het protocol van uw afdeling.
Meer bij VCM Medical
Bij VCM Medical: Neurologie bij VCM Medical · Over Nihon Kohden.
Lees ook: Polyneuropathie bij diabetes: wat EMG en zenuwgeleidingsonderzoek laten zien · Radiculopathie en het naald-EMG: een beknelde zenuwwortel in kaart brengen.
Advies, demo of offerte aanvragen