Elektromyografie (EMG) en zenuwgeleidingsonderzoek beoordelen zenuwen en spieren. U leest welke onderdelen het onderzoek heeft, wat ze meten, bij welke aandoeningen het wordt gebruikt en waarom signaalkwaliteit telt.
Wat is elektrodiagnostisch onderzoek?
Elektromyografie (EMG) en zenuwgeleidingsonderzoek (NCS, nerve conduction studies) vormen samen het elektrodiagnostisch onderzoek (EDX) van de klinische neurofysiologie. Bij klachten als zwakte, tintelingen, gevoelloosheid, krampen of spierverlies helpt EDX bepalen waar het probleem zit: in de zenuw, in de spier, in de overgang tussen zenuw en spier of in de zenuwwortel. Het geeft ook een indruk van de ernst en van de vraag of de afwijking acuut of chronisch is. EDX vult het lichamelijk onderzoek en de beeldvorming aan; het is geen vervanging daarvan.
Wat meet elektromyografie? Twee complementaire onderdelen
Een EDX bestaat doorgaans uit zenuwgeleidingsonderzoek en naald-EMG.
Zenuwgeleidingsonderzoek (NCS)
Bij NCS stimuleert u zenuwen via de huid met korte elektrische pulsen en registreert u de respons elders.
- Motorische geleiding meet de spierrespons (compound muscle action potential, CMAP). Belangrijke parameters zijn amplitude (een maat voor het aantal functionerende axonen), latentie en geleidingssnelheid.
- Sensibele geleiding meet de zenuwrespons zelf (sensory nerve action potential, SNAP) en is gevoelig voor schade aan sensibele vezels.
- Late responsen, zoals de F-golf en de H-reflex, beoordelen de geleiding over een langer traject, inclusief proximale segmenten en zenuwwortel.
- Repetitieve zenuwstimulatie onderzoekt de overgang van zenuw naar spier (neuromusculaire junctie) en is een belangrijk onderdeel bij verdenking op myasthenia gravis of het Lambert-Eaton-syndroom.
Amplitude, latentie en snelheid samen laten zien of een zenuw vooral axonale schade heeft (verlies van vezels, lagere amplitude) of demyelinisatie (tragere geleiding). Dat onderscheid is van belang voor de differentiaaldiagnose.
Naald-EMG
Bij naald-EMG brengt u een dunne naaldelektrode in de spier om de elektrische activiteit in de spier te registreren. U beoordeelt:
- Insertie-activiteit: de korte activiteit bij het inbrengen van de naald.
- Spontane activiteit in rust: een gezonde spier is in rust elektrisch stil. Fibrillaties en positieve scherpe golven passen bij actieve denervatie. Fasciculaties zijn niet specifiek; ze komen bij verschillende aandoeningen voor, ook bij gezonde mensen.
- Vorm van de motor-unit-actiepotentialen (MUAP) bij lichte aanspanning: amplitude, duur en polyfasie. Grote, langdurige potentialen passen bij een neurogene afwijking, kleine en kortdurende potentialen bij een myogene afwijking.
- Rekruteringspatroon bij toenemende aanspanning: hoe de spier extra motor-units inschakelt.
Bij welke aandoeningen wordt EDX gebruikt?
EDX is een hulpmiddel bij de differentiaaldiagnose van onder meer:
- beknellingsneuropathieën, zoals het carpaletunnelsyndroom en ulnaropathie bij de elleboog;
- polyneuropathie, met onderscheid tussen axonale en demyeliniserende vormen;
- radiculopathie, bijvoorbeeld bij een hernia;
- plexopathie, van de plexus brachialis of lumbosacralis;
- myopathieën, waaronder ontstekingsspierziekten;
- motorneuronziekten, zoals amyotrofische laterale sclerose (ALS);
- stoornissen van de neuromusculaire overgang, zoals myasthenia gravis en het Lambert-Eaton-syndroom.
Of EDX nodig is, hangt van de vraagstelling af. Bij een typisch carpaletunnelsyndroom is volgens de Nederlandse richtlijn geen aanvullend onderzoek nodig. De uitkomst weegt u mee in samenhang met het klinische beeld.
Waarom de kwaliteit van het signaal telt
EMG- en NCS-signalen zijn klein en gevoelig voor storing: netspanning, bewegingsartefacten of slecht huidcontact kunnen de meting beïnvloeden. Een betrouwbare uitslag vraagt daarom om schone, stabiele registraties, nauwkeurige stimulatie en een efficiënte werkwijze. Een koud ledemaat vertraagt bovendien de geleiding; let op de huidtemperatuur volgens uw protocol.
Nihon Kohden Neuropack S3
Voor EMG, zenuwgeleiding en evoked potentials levert VCM Medical de Neuropack S3 van Nihon Kohden. Volgens de productgegevens heeft het systeem een versterker met 2 of 4 kanalen, 18-bit A/D-omzetting en een stimulusartefactfilter (iASF), en begeleidt NeuroNavi de onderzoeker door het onderzoek. Zenuwgeleiding, naald-EMG en somatosensibele evoked potentials zijn standaard; visuele en auditieve evoked potentials en single-fibre-EMG zijn optioneel. Rapportage is geïntegreerd.
Het onderzoek voor de patiënt
Het zenuwgeleidingsonderzoek geeft korte, milde elektrische prikkels; het naald-EMG voelt als een prik en kan bij aanspanning even gevoelig zijn. Het onderzoek duurt, afhankelijk van de vraagstelling, doorgaans 30 tot 60 minuten. Bespreek vooraf het gebruik van antistolling en de aanwezigheid van een pacemaker of ICD en volg daarbij het protocol van uw afdeling.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen EMG en NCS?
NCS meet hoe goed en hoe snel zenuwen signalen geleiden; naald-EMG meet de elektrische activiteit in de spier. In de praktijk combineert u ze vaak in één sessie.
Doet een EMG pijn?
De pulsen van het zenuwgeleidingsonderzoek zijn kort en mild; de naald voelt als een prik. De meeste patiënten verdragen het onderzoek goed.
Hoe lang duurt het onderzoek?
Doorgaans 30 tot 60 minuten, afhankelijk van het aantal te onderzoeken zenuwen en spieren.
Meer bij VCM Medical
Bij VCM Medical: Neurologie bij VCM Medical · Over Nihon Kohden.
Lees ook: Zenuwgeleidingsonderzoek (NCS) uitgelegd · Radiculopathie en het naald-EMG: een beknelde zenuwwortel in kaart brengen.
Advies, demo of offerte aanvragen