Het zenuwgeleidingsonderzoek (nerve conduction study, NCS) meet hoe snel en hoe krachtig een zenuw signalen doorgeeft. U leest wat het onderzoek meet, hoe afwijkingen te duiden zijn, wat het niet laat zien en hoe het samenwerkt met het naald-EMG.
Wat meet een zenuwgeleidingsonderzoek?
Bij een NCS wordt een zenuw via de huid kort elektrisch geprikkeld, waarna elders langs het traject de reactie wordt geregistreerd. Uit die reactie volgt hoe snel en hoe krachtig de zenuw signalen geleidt. Samen met het naald-EMG vormt het de basis van het elektrodiagnostisch onderzoek van het perifere zenuwstelsel. Er zijn twee hoofdtypen:
- Motorische geleiding: de zenuw wordt geprikkeld en de respons wordt boven de aangestuurde spier opgenomen. Die respons heet de samengestelde spieractiepotentiaal (compound muscle action potential, CMAP).
- Sensibele geleiding: het sensibele zenuwsignaal zelf wordt geregistreerd, de sensibele zenuwactiepotentiaal (sensory nerve action potential, SNAP), zonder tussenkomst van een spier.
De belangrijkste maten zijn de geleidingssnelheid (in meters per seconde), de latentie (de tijd tussen prikkel en respons) en de amplitude (de grootte van de respons). Door de zenuw op twee punten te prikkelen en de afstand te delen door het tijdsverschil, wordt de snelheid over dat segment berekend. De uitslag wordt vergeleken met normaalwaarden die bij leeftijd, lengte en temperatuur horen, en met de andere zijde.
Wat de getallen vertellen
De combinatie van snelheid, latentie en amplitude geeft een aanwijzing over de aard van de aandoening:
- Demyelinisatie, schade aan de myelineschede, geeft vooral een vertraagde geleiding: langere latenties en een lagere snelheid. Bij ernstige focale demyelinisatie kan een geleidingsblok ontstaan, waarbij de amplitude proximaal van de afwijking lager is dan distaal.
- Axonaal verlies, beschadiging van de zenuwvezels zelf, geeft vooral een lagere amplitude, omdat er minder werkende vezels zijn. De geleidingssnelheid blijft in het begin vaak vrijwel normaal.
Zo kan het onderzoek onderscheid helpen maken tussen bijvoorbeeld een focale beknelling, een gegeneraliseerde polyneuropathie en een aandoening van de zenuwwortel. Bij het carpaletunnelsyndroom is de geleiding van de nervus medianus ter hoogte van de pols vertraagd. Bij polyneuropathie, bijvoorbeeld bij diabetes, zijn de afwijkingen vaak symmetrisch en in meerdere zenuwen aanwezig. Bij een radiculopathie blijft de sensibele geleiding doorgaans normaal, omdat de afwijking proximaal van het spinale ganglion ligt.
Wat het onderzoek niet laat zien
Een normaal NCS sluit een zenuwaandoening niet uit. Het onderzoek beoordeelt de dikke, snel geleidende vezels. Een aandoening van de dunne vezels (small-fibre-neuropathie), die pijn en temperatuurgevoel verzorgen, geeft vaak een normaal NCS. Ook een zeer milde of zeer proximale afwijking kan gemist worden. De uitslag wordt daarom samen met het klinische beeld beoordeeld.
NCS en naald-EMG
Het NCS en het naald-EMG vullen elkaar aan en worden vaak in één sessie uitgevoerd. Het NCS beoordeelt de geleiding van de zenuw. Het naald-EMG registreert de elektrische activiteit in de spier, in rust en bij aanspanning, en helpt bepalen of een afwijking uit de zenuw, de zenuwwortel of de spier komt. Samen vormen ze een completer beeld. Niet elk onderzoek vraagt beide onderdelen: de klinische vraag bepaalt welke onderzoeken nodig zijn.
Techniek en apparatuur
Een NCS staat of valt met stimulatie en registratie. Een stabiele stimulus, een rustige basislijn en onderdrukking van netbrom en bewegingsartefacten bepalen of latenties en amplitudes bruikbaar zijn. Daarnaast spelen praktische factoren mee:
- Huidtemperatuur: een koude ledemaat vertraagt de geleiding en vergroot de amplitude, waardoor de uitslag vertekent. Daarom wordt de temperatuur gemeten en zo nodig verhoogd.
- Afstandsmeting: een kleine fout in de afstand tussen de prikkelpunten geeft een grote fout in de snelheid.
- Plaatsing van elektroden: een consequente plaatsing is nodig om resultaten te kunnen vergelijken.
Voor EMG, zenuwgeleiding en evoked potentials levert VCM Medical de Neuropack S3 van Nihon Kohden. Volgens de fabrikant heeft dit systeem een versterker met 2 of 4 kanalen en 18-bit conversie, een filter voor stimulusartefacten (iASF) en een geïntegreerd bedieningspaneel. Standaard zijn EMG, zenuwgeleiding en SEP beschikbaar. Wij verzorgen als distributeur van Nihon Kohden in Nederland de installatie, training en service.
Wat de patiënt ervan merkt
Een zenuwgeleidingsonderzoek is poliklinisch en duurt, afhankelijk van het aantal onderzochte zenuwen, meestal een half uur tot een uur. De elektrische prikkels voelen als korte tikjes of schokjes. Ze zijn kortdurend en voor de meeste patiënten goed te verdragen. Verdoving is niet nodig en de patiënt kan daarna naar huis.
Veelgestelde vragen
Doet een zenuwgeleidingsonderzoek pijn?
De prikkels voelen als korte tikjes of schokjes. Het ongemak is kortdurend en er is geen verdoving nodig.
Wat is het verschil met een EMG?
Het NCS meet de geleiding van de zenuw via huidelektroden. Het naald-EMG registreert met een dunne naald de activiteit in de spier. Ze worden vaak samen uitgevoerd en vullen elkaar aan.
Waarom is de huidtemperatuur van belang?
Een lage huidtemperatuur vertraagt de geleiding en kan de meetwaarden vertekenen. Daarom wordt de temperatuur gemeten en een koude ledemaat zo nodig eerst opgewarmd.
Sluit een normaal NCS een zenuwaandoening uit?
Nee. Het NCS beoordeelt vooral de dikke vezels. Aandoeningen van de dunne vezels en zeer milde of proximale afwijkingen kunnen gemist worden.
Meer bij VCM Medical
Bij VCM Medical: Neurologie bij VCM Medical · Over Nihon Kohden.
Lees ook: EMG uitgelegd: wat een elektromyografie meet en laat zien · Radiculopathie en het naald-EMG: een beknelde zenuwwortel in kaart brengen.
Advies, demo of offerte aanvragen