Evoked potentials (geëvokeerde potentialen) meten hoe snel en hoe goed een zenuwbaan een prikkel doorgeeft. U leest hoe het onderzoek werkt, welke typen er zijn, waarvoor ze worden gebruikt en wat de Neuropack S3 ervoor biedt.
Wat zijn evoked potentials?
Bij een evoked-potentialonderzoek (EP) prikkelt u een zintuig of zenuwbaan herhaaldelijk met een gestandaardiseerde stimulus: een lichtpatroon, een geluid of een kleine elektrische puls. De reacties in hersenen of ruggenmerg zijn veel kleiner dan de achtergrondactiviteit en verdwijnen daarin. Door de stimulus vele malen te herhalen en de reacties te middelen (averaging), komt de respons als een herkenbaar golfpatroon naar voren. Uit de latentie (de tijd tussen stimulus en respons) en de amplitude beoordeelt u of de baan normaal functioneert, of vertraagd of verstoord is.
De belangrijkste typen
- Visuele evoked potentials (VEP). De patiënt kijkt naar een wisselend schaakbordpatroon; de respons boven de achterhoofdsschors zegt iets over de oogzenuw en de visuele baan.
- Akoestische hersenstam-evoked potentials (BAEP/ABR). Via klikgeluiden in een koptelefoon beoordeelt u de gehoorbaan en de hersenstam. Toepassingen lopen van gehooronderzoek, ook bij baby’s, tot het beoordelen van de hersenstamfunctie.
- Somatosensibele evoked potentials (SEP). Met kleine elektrische pulsen op een zenuw, bijvoorbeeld aan pols of enkel, onderzoekt u de sensibele baan van het lichaam via het ruggenmerg naar de hersenen.
- Motorische evoked potentials (MEP). Hierbij test u de motorische baan, meestal na magnetische of elektrische stimulatie van de hersenschors.
Waarvoor worden evoked potentials gebruikt?
EP’s helpen vaststellen óf, waar en in welke mate een zenuwbaan is aangedaan. Voorbeelden:
- het aantonen van vertraagde geleiding, bijvoorbeeld bij demyeliniserende aandoeningen. Bij multipele sclerose is de oogzenuw in de herziene McDonald-criteria (2024) als vijfde plaats in het centrale zenuwstelsel toegevoegd; VEP kan daarbij een rol spelen, naast optische coherentietomografie (OCT);
- het objectiveren van klachten die moeilijk te meten zijn, zoals visusverlies of gevoelsstoornissen;
- gehooronderzoek bij patiënten die niet kunnen meewerken aan een gewone hoortest;
- het beoordelen van de functie van ruggenmerg en hersenstam;
- de prognose bij coma na een hartstilstand, waarbij bilateraal afwezige N20-responsen op SEP samen met andere bevindingen worden meegewogen (ERC-ESICM, 2025);
- monitoring tijdens operaties (intra-operatieve neuromonitoring), om kwetsbare zenuwbanen te bewaken.
EP’s vullen het beeld aan dat EMG en zenuwgeleidingsonderzoek geven van de perifere zenuwen en spieren. De uitkomst is niet specifiek voor één ziekte en wordt steeds samen met het klinische beeld en andere onderzoeken beoordeeld.
Waarom signaalkwaliteit en middeling zo belangrijk zijn
Omdat de responsen klein zijn, staat of valt een EP-onderzoek met een schoon signaal en goede middeling. Stoorbronnen, een onrustige patiënt of slecht elektrodecontact maken het lastiger om de respons boven de ruis uit te krijgen. Vraag de patiënt daarom te ontspannen en zorg voor een goede huidvoorbereiding.
Nihon Kohden Neuropack S3
VCM Medical levert de Neuropack S3 van Nihon Kohden voor zenuwgeleidingsonderzoek, naald-EMG en evoked potentials. Volgens de productgegevens heeft het systeem een versterker met 2 of 4 kanalen en 18-bit A/D-omzetting. Somatosensibele evoked potentials horen bij de standaardconfiguratie; visuele en auditieve evoked potentials zijn optioneel.
Het onderzoek voor de patiënt
Een EP-onderzoek is meestal weinig belastend. Bij een VEP kijkt de patiënt naar een scherm met een wisselend patroon (een bril mag blijven op), bij een BAEP hoort de patiënt klikgeluiden via een koptelefoon en bij een SEP voelt de patiënt kleine elektrische pulsen als tintelingen. Het onderzoek duurt, afhankelijk van het aantal banen, doorgaans 30 tot 60 minuten.
Veelgestelde vragen
Doet een evoked-potentialonderzoek pijn?
Meestal niet. VEP en BAEP gebruiken licht en geluid; SEP gebruikt kleine elektrische pulsen die als tintelingen voelen.
Hoe lang duurt het onderzoek?
Afhankelijk van het aantal te onderzoeken banen doorgaans 30 tot 60 minuten.
Waarom herhaalt u de stimulus zo vaak?
De respons is klein. Door te middelen over veel herhalingen komt het signaal boven de achtergrondruis uit.
Meer bij VCM Medical
Bij VCM Medical: Neurologie bij VCM Medical · Over Nihon Kohden.
Lees ook: EMG uitgelegd: wat een elektromyografie meet en laat zien · SSEP en MEP: neuromonitoring tijdens operaties.
Advies, demo of offerte aanvragen