Wat pulsoximetrie meet, hoe een pulsoximeter met licht de zuurstofsaturatie bepaalt, wat de SpO₂-waarde wel en niet zegt en waar de meting haar grenzen heeft.
Wat betekent de SpO₂-waarde?
Pulsoximetrie meet de perifere zuurstofsaturatie (SpO₂): het percentage van het hemoglobine in het arteriële bloed dat met zuurstof is verzadigd. Hemoglobine is het eiwit in de rode bloedcellen dat zuurstof van de longen naar de weefsels vervoert. De meting is niet-invasief, pijnloos en continu.
Bij gezonde mensen die gewone lucht inademen, ligt de SpO₂ doorgaans tussen 95 en 100 procent. Een lagere waarde kan wijzen op een tekort aan zuurstof in het bloed, bijvoorbeeld bij een long-, hart- of ademhalingsprobleem. Welke waarde voor een patiënt past, hangt af van de klinische situatie. Het Royal College of Physicians (NEWS2, 2017) hanteert bijvoorbeeld voor patiënten met ademhalingsfalen met verhoogd CO₂ een eigen doelbereik van 88 tot 92 procent, mits een bevoegd behandelaar dat voorschrijft. De behandelaar beoordeelt de waarde.
Hoe werkt een pulsoximeter?
De sensor zit meestal op een vinger, teen of oorlel en heeft een lichtbron en een lichtontvanger aan weerszijden van het weefsel. De lichtbron zendt rood en infrarood licht uit. Hemoglobine met zuurstof en hemoglobine zonder zuurstof nemen die twee soorten licht in verschillende mate op. Uit de verhouding tussen het licht dat doorkomt berekent het toestel de saturatie.
Het toestel gebruikt daarbij de hartslag. Bij elke slag stroomt een golf arterieel bloed door het weefsel, waardoor de lichtabsorptie meebeweegt. Het toestel filtert dat pulserende deel uit het signaal, zodat het de saturatie van het arteriële bloed bepaalt en niet die van het omringende weefsel. Daarom toont een pulsoximeter ook de polsfrequentie en vaak een pulsgolf (plethysmogram).
Een pulsoximeter schat de saturatie. Een bloedgasanalyse op arterieel bloed blijft de referentie.
Waar pulsoximetrie haar grenzen heeft
Een goede interpretatie vraagt dat u de beperkingen kent:
- Vertraagde reactie: de SpO₂ daalt pas na enige tijd wanneer de ademhaling tekortschiet. Bij toediening van extra zuurstof kan de saturatie normaal blijven terwijl de patiënt onvoldoende ademt. Capnografie meet de ademhaling zelf; de Nederlandse richtlijn Sedatie en analgesie bij volwassenen (NVA, 2024) adviseert daarom capnografie te overwegen bij matige tot diepe sedatie van patiënten die moeilijk te observeren zijn of een hoog risico hebben.
- Beweging en doorbloeding: beweging, koude vingers of een slechte perifere doorbloeding kunnen de meting verstoren of onbetrouwbaar maken.
- Storende factoren: fel omgevingslicht, nagellak en kleurstoffen in het bloed kunnen de uitkomst beïnvloeden.
- Afwijkende hemoglobinevormen: een gewone pulsoximeter onderscheidt geen carboxyhemoglobine of methemoglobine van normaal hemoglobine en kan dan een misleidende waarde tonen: carboxyhemoglobine wordt als zuurstofrijk hemoglobine meegeteld, waardoor de SpO₂ onterecht normaal kan lijken, en methemoglobine laat de waarde richting circa 85 procent neigen. Een bloedgasanalyse met co-oximetrie laat die vormen wel zien.
- Bloedarmoede: de saturatie zegt iets over het aandeel verzadigd hemoglobine, niet over de totale hoeveelheid zuurstof die het bloed vervoert. Bij ernstige bloedarmoede kan de SpO₂ normaal zijn terwijl de zuurstofvoorziening van de weefsels tekortschiet.
- Huidpigmentatie: onderzoek (Sjoding e.a., New England Journal of Medicine, 2020) liet zien dat pulsoximeters bij patiënten met een donkere huid de arteriële saturatie vaker overschatten, waardoor een lage saturatie onopgemerkt kan blijven. De Amerikaanse Food and Drug Administration publiceerde hierover in 2021 een veiligheidsmededeling en in januari 2025 een conceptrichtlijn voor fabrikanten. Houd hier rekening mee bij de interpretatie, vooral wanneer de klinische beoordeling niet bij de meting past.
Moderne signaalverwerking onderdrukt ruis en bewegingsartefacten beter dan oudere toestellen, maar de SpO₂ blijft één parameter binnen een groter geheel. Een afwijkende waarde beoordeelt u samen met de klinische toestand en de overige metingen, en bij twijfel controleert u de sensor, de plaatsing en de pulsgolf.
Pulsoximetrie in de patiëntbewaking
Op een bewakingsmonitor staat de SpO₂ naast het ECG, de bloeddruk, de ademhaling en eventueel het EtCO₂. Samen met de ademhalingsfrequentie en andere vitale functies is de SpO₂ ook een invoer voor een Early Warning Score zoals NEWS2.
Nihon Kohden biedt SpO₂-meting in de Life Scope-monitoren en de Vismo. Volgens de fabrikant kunnen de toestellen, afhankelijk van de uitvoering, werken met SpO₂-technologie van Nihon Kohden (BluPRO), Masimo of Nellcor. Bij de Life Scope PT is de nauwkeurigheid gespecificeerd voor een bereik van 70 tot 100 procent. Onder 70 procent is de waarde dus niet binnen de opgegeven nauwkeurigheid.
De pulsgolf wordt ook gebruikt voor aanvullende technologie. De pulse wave transit time (PWTT), de tijd die de pulsgolf nodig heeft tussen ECG en SpO₂-sensor, vormt de basis van esCCO, een niet-invasieve schatting van het hartminuutvolume. Wij leveren dit portfolio als distributeur van Nihon Kohden in Nederland, met advies, installatie, instructie en onderhoud.
Veelgestelde vragen
Wat is een normale SpO₂-waarde?
Bij gezonde mensen die gewone lucht inademen ligt de SpO₂ doorgaans tussen 95 en 100 procent. Wat voor een individuele patiënt normaal of zorgelijk is, hangt af van de klinische situatie en wordt door de behandelaar beoordeeld.
Doet een SpO₂-meting pijn?
Nee. De sensor met licht wordt op een vinger, teen of oorlel geplaatst, zonder bloedafname.
Waarom soms ook capnografie naast pulsoximetrie?
Omdat de SpO₂ pas later reageert op een tekortschietende ademhaling, zeker bij toegediende zuurstof. Capnografie meet de ademhaling zelf en vult de pulsoximetrie aan.
Kan een pulsoximeter een foute waarde tonen?
Ja. Beweging, een slechte doorbloeding, nagellak, bepaalde hemoglobinevormen en huidpigmentatie kunnen de meting beïnvloeden. Controleer bij een onverwachte waarde de sensor en beoordeel de patiënt.
Meer bij VCM Medical
Bij VCM Medical: Patiëntmonitoring bij VCM Medical · Over Nihon Kohden.
Lees ook: Niet-invasieve bloeddrukmeting (NIBP) uitgelegd · esCCO: niet-invasief het hartminuutvolume meten met de pulse wave transit time.
Advies, demo of offerte aanvragen