Wat is een blaasscan, hoe werkt hij en wat zijn de grenzen van de meting? Een uitleg voor zorgprofessionals over het meten van het blaasvolume en het restvolume, met de Echoson Pinit als voorbeeld.
Wat is een blaasscan?
Een blaasscan is een niet-invasieve meting van het blaasvolume met ultrageluid. Een kleine probe op de onderbuik zendt geluidsgolven uit. Het toestel berekent uit de echo’s hoeveel urine er in de blaas zit en toont de uitkomst in milliliters. U gebruikt de blaasscan vooral om het restvolume na het plassen (post-void residual, PVR) te bepalen en om urineretentie te beoordelen. De uitkomst ondersteunt uw klinische beslissing en vervangt die niet.
Hoe werkt een blaasscan?
Urine weerkaatst ultrageluid nauwelijks, de blaaswand wel. Het toestel herkent de omtrek van de blaas in meerdere doorsneden en rekent daaruit het volume uit. Een moderne scanner doet dat grotendeels automatisch. De werkwijze in grote lijnen:
- De patiënt ligt op de rug, met ontspannen buikspieren.
- U brengt echogel aan op de onderbuik, boven het schaambeen.
- U richt de probe op de blaas en houdt hem stil tijdens de meting.
- U controleert op het scherm of de blaas goed in beeld is en herhaalt zo nodig de meting; een of meer metingen achter elkaar geven meer houvast.
Omdat het een schatting is, kan de uitkomst afwijken van het volume dat een katheter zou opleveren.
Wanneer zet u een blaasscan in?
- Restvolume na het plassen. Hoeveel urine blijft er achter, bijvoorbeeld bij verdenking op onvolledige lediging?
- Urineretentie. Is de blaas vol en is ingrijpen nodig?
- Na een operatie of anesthesie. Controle van de blaaslediging.
- Urologie en bekkenbodemzorg. Ondersteuning van diagnostiek en follow-up.
- Revalidatie en ouderenzorg. Laagdrempelig blaasmanagement bij bewoners en patiënten met een verstoorde blaasfunctie.
- Verpleegafdeling en spoedeisende hulp. Een snel antwoord aan het bed.
- Vóór een katheter. Een gemeten volume maakt de afweging concreter. De Amerikaanse richtlijn van de Centers for Disease Control and Prevention (CDC) en HICPAC (2009) adviseert te overwegen een draagbaar echoapparaat te gebruiken om het urinevolume te bepalen bij patiënten die intermitterend worden gekatheteriseerd, om onnodig inbrengen te beperken (categorie II, beperkte bewijskracht).
De grenzen van de meting
- Het is een schatting. Zeker bij een twijfelachtige uitkomst herhaalt u de meting of kiest u een andere methode.
- Situaties met minder betrouwbare uitkomsten. Bijvoorbeeld ascites, een grote bekkenmassa of vochtgevulde cyste, littekens na een buikoperatie, uitgesproken overgewicht en een verblijfskatheter. Het protocol van de Australische Agency for Clinical Innovation (ACI, 2015) noemt zwangerschap en ascites als situaties waarin de scanner niet wordt gebruikt. De beperkingen van uw toestel staan in de gebruiksaanwijzing.
- Het meetbereik. Elk toestel heeft een maximum aan te meten volume.
- De interpretatie. Er is geen algemeen aanvaarde grens voor een afwijkend restvolume. Uw eigen protocol bepaalt de grens.
- Hygiëne. Reinig en desinfecteer de scankop tussen twee patiënten.
De Echoson Pinit in het kort
VCM Medical is in Nederland distributeur van Echoson en levert de Pinit. Volgens de fabrikant:
- meet het toestel automatisch van 0 tot 999 ml (QUICK- en AUTO-modus) en semi-automatisch tot 1.499 ml, met meerpunts-, contour- en 3-assenmethode;
- is het bedoeld voor volwassenen en kinderen;
- toont het de blaas in B-mode met een scanhoek van 120° en een diepte van 13 tot 23 cm, op een kleurenscherm van 7 inch met touchscreen;
- heeft de scankop een frequentie van 2,5 tot 5,0 MHz;
- weegt het 1,4 kg met ingebouwde thermische printer en meet het 290 × 205 × 85 mm;
- werkt het circa 8 uur op de Li-ion-accu (2.600 mAh) en heeft het een netadapter voor 100 tot 230 V;
- bewaart het gegevens in een interne patiëntendatabase voor maximaal 10 gebruikers, met opslag op een USB-stick en ondersteuning voor een barcodelezer; de Windows-software Pinit-PC voor beheer en rapportage is optioneel.
Het toestel heeft volgens de fabrikant een CE-markering; de conformiteitsverklaring (DoC) en de gebruiksaanwijzing (IFU) sturen wij u op aanvraag. Wij verzorgen de instructie bij levering, op locatie of online. Is de probe defect, dan stuurt u het toestel naar ons op; een analyse van een storing kunnen wij vaak ook op afstand doen. Echogel en accessoires bestelt u in onze webshop.
Van twijfel naar besluit
In de praktijk gaat het om de vraag of een patiënt een katheter nodig heeft of dat u kunt wachten, en of de blaas na het plassen voldoende leeg is. Een meting van enkele seconden geeft een getal dat u direct kunt afdrukken en bij het dossier voegt. Het getal ondersteunt de beslissing, maar neemt haar niet over.
Veelgestelde vragen
Doet een blaasscan pijn?
Nee. U plaatst alleen een probe met gel op de onderbuik.
Hoe nauwkeurig is een blaasscan?
De uitkomst is een schatting en kan afwijken van het volume dat een katheter oplevert, vooral in de situaties onder de kop ‘De grenzen van de meting’. Voor de vraag of er veel of weinig urine in de blaas zit, is de meting bruikbaar. Gegevens over de nauwkeurigheid van de Pinit staan in de documentatie van de fabrikant.
Vervangt een blaasscan een katheter?
Voor het meten van het volume wel, voor de behandeling niet. Of een katheter nodig is om de blaas te ontlasten, blijft een klinische afweging, waarbij het gemeten volume helpt.
Voor welke afdelingen is de Pinit bedoeld?
Onder meer voor verpleeghuizen, de revalidatie, de wijkverpleging en verpleegafdelingen. De fabrikant noemt het toestel draagbaar.
Meer bij VCM Medical
Bij VCM Medical: Echografie en blaasscanners bij VCM Medical · Over Echoson.
Lees ook: De blaasscan in verpleeghuis- en revalidatiezorg: zorg dichter bij de bewoner · Urineretentie herkennen: de rol van de blaasscan.
Advies, demo of offerte aanvragen