Hoe werkt longecho, wat betekenen A-lijnen en B-lijnen en waar liggen de grenzen? Een uitleg voor zorgprofessionals over longechografie als point-of-care-onderzoek, met het Albit-ultrasysteem van Echoson.
Hoe kan longecho werken als lucht het geluid tegenhoudt?
Een gezonde, luchthoudende long laat nauwelijks ultrageluid door. Toch is longecho een gangbaar point-of-care-onderzoek (POCUS) geworden. Dat komt doordat u niet het longweefsel zelf beoordeelt, maar de patronen die ontstaan wanneer geluid terugkaatst aan de grens tussen borstwand en long: de artefacten. Die patronen veranderen als de verhouding tussen lucht en vocht in de long verandert. De internationale consensus voor point-of-care longecho (Volpicelli, 2012; bijgewerkt door Demi, 2023) beschrijft hoe u die patronen herkent en gebruikt. Raadpleeg de actuele versie van de aanbeveling voor de definities.
De belangrijkste tekenen
- Longglijden (lung sliding): de pleura, het longvlies, glijdt met de ademhaling heen en weer. Zichtbaar glijden hoort bij een long die tegen de borstwand ligt.
- A-lijnen: horizontale herhalingen van de pleuralijn. Samen met longglijden passen ze bij een normaal belucht longgebied.
- B-lijnen: verticale, heldere lijnen die vanaf de pleuralijn tot de rand van het scherm lopen, de A-lijnen uitwissen en meebewegen met het longglijden. Een paar B-lijnen kunnen normaal zijn, vooral bij ouderen en aan de basis van de long. Volgens de consensus van 2012 is een zone positief bij drie of meer B-lijnen, en spreekt men van een interstitieel syndroom bij twee of meer positieve zones aan beide zijden. De update van 2023 benadrukt dat het tellen van B-lijnen semikwantitatief is en afhangt van de uitvoerder en de instellingen van het toestel.
- Pleuravocht: een meestal echo-vrije ruimte tussen de pleurabladen, vaak boven het middenrif en naast de long te zien.
- Consolidatie: longweefsel dat er op het beeld uitziet als weefsel, soms met lucht in de luchtwegen (aerobronchogram).
Een pneumothorax (klaplong) laat zich herkennen aan het ontbreken van longglijden in combinatie met het ontbreken van B-lijnen. Het zogeheten long point, de overgang tussen een long die glijdt en een long die dat niet doet, bevestigt de diagnose met grote zekerheid. Het ontbreken van longglijden alleen is niet specifiek en kan ook voorkomen bij onder meer intubatie van één hoofdbronchus, verklevingen van de pleura en ernstige longziekte.
Wat B-lijnen wel en niet zeggen
B-lijnen wijzen op een toename van vocht of weefsel in het interstitium van de long en zijn de kern van de beoordeling van pulmonale congestie. Ze zijn echter niet specifiek voor longoedeem door hartfalen. Ze komen ook voor bij onder meer ARDS, een longontsteking, longfibrose en longcontusie. Het aantal zones met B-lijnen kan het beeld van de ernst ondersteunen, en herhaalde metingen kunnen laten zien of een behandeling het gewenste effect heeft. Vaste grenswaarden voor prognose of behandeling zijn niet vastgesteld. De bevinding krijgt pas betekenis in samenhang met het klinische beeld.
Waar longecho van waarde is
Longecho werkt aan het bed, zonder straling en zo vaak als nodig. Het is bruikbaar bij onder meer:
- een patiënt met acute kortademigheid, om te helpen onderscheiden tussen bijvoorbeeld hartfalen, longontsteking, pleuravocht en pneumothorax;
- het volgen van een toestand in de tijd, bijvoorbeeld bij beademing of na een behandeling;
- de controle op een pneumothorax na het plaatsen van een centrale lijn of een andere ingreep;
- het opsporen en beoordelen van pleuravocht, waarvoor longecho nauwkeuriger is dan een thoraxfoto bij een liggende patiënt.
De grenzen van longecho
- Bereik. Echo ziet alleen het deel van de long dat tegen de pleura ligt. Een afwijking dieper in een luchthoudende long ziet u niet, en een normale pleuralijn bewijst niet dat de long normaal is.
- Uitvoerder en patiënt. De kwaliteit hangt af van de bekwaamheid van de uitvoerder en wordt beperkt door onder meer onderhuids emfyseem, overgewicht en verband.
- Geen vervanging. Longecho vult röntgenfoto en CT aan en vervangt ze niet. Bij een complexe situatie of een onduidelijke uitkomst blijft aanvullende beeldvorming nodig.
- Training. Het herkennen van de tekenen en het vermijden van valkuilen vraagt scholing en geregeld oefenen. Leg in uw protocol vast wie het onderzoek mag doen en hoe de bekwaamheid wordt getoetst.
De rol van een veelzijdig echotoestel
Voor longecho gebruikt u een toestel dat snel inzetbaar is, met de juiste probe voor het onderzoek. VCM Medical is distributeur van Echoson en levert het universele echosysteem Albit, dat volgens Echoson ook voor longecho bedoeld is en een touchscreen en Duplex Doppler heeft. Welke probe past bij uw patiëntengroep en uw vraagstelling, bespreken wij met u. Albit leveren wij op offerte, met installatie, training en service.
Veelgestelde vragen
Wat betekenen B-lijnen?
B-lijnen zijn verticale, heldere lijnen vanaf de pleuralijn. Meerdere B-lijnen in meerdere zones wijzen op meer vocht of weefsel in het interstitium van de long. Dat kan bij hartfalen voorkomen, maar ook bij onder meer ARDS en een longontsteking. U beoordeelt ze samen met het klinische beeld.
Kan longecho een klaplong aantonen?
Het ontbreken van longglijden samen met het ontbreken van B-lijnen past bij een pneumothorax. Een long point bevestigt dat met grote zekerheid. Het ontbreken van longglijden alleen is niet specifiek.
Vervangt longecho een röntgenfoto of CT?
Nee. Longecho is een snel, herhaalbaar onderzoek aan het bed dat de andere beeldvorming aanvult.
Wie mag longecho uitvoeren?
Dat bepaalt uw organisatie. Zorg voor een opleiding, een protocol en een controle van de bekwaamheid.
Meer bij VCM Medical
Bij VCM Medical: Echografie en blaasscanners bij VCM Medical · Over Echoson.
Lees ook: Echografie aan het bed: het veelzijdige Albit-ultrasysteem · Echogeleide vaattoegang en anesthesie: zien wat u doet.
Advies, demo of offerte aanvragen