Wat is defibrillatie, wanneer helpt een schok en waar let u op bij een AED of professionele defibrillator? Een uitleg voor zorgprofessionals, met de cardiolife-defibrillatoren van Nihon Kohden.
Wat is defibrillatie?
Defibrillatie is het toedienen van een gecontroleerde elektrische schok aan het hart. Het doel is niet het hart te herstarten, zoals vaak wordt gedacht, maar een chaotisch ritme te onderbreken, zodat de hartspier de kans krijgt een georganiseerd ritme te hervatten. Dat werkt bij ventrikelfibrilleren en bij pulsloze ventrikeltachycardie, de zogeheten schokbare ritmen. Bij asystolie en pulsloze elektrische activiteit helpt een schok niet; dan blijven kwalitatief goede borstcompressies de behandeling. Een defibrillator analyseert het ritme daarom eerst, of de zorgverlener beoordeelt het zelf.
De keten van overleving
Bij een hartstilstand buiten het ziekenhuis bepaalt vooral de snelheid van handelen de overlevingskans. De ERC beschrijft in de richtlijnen van 2025 een keten van vier schakels. De Nederlandse Reanimatieraad volgt die richtlijnen in zijn richtlijnen van oktober 2025.
- Voorkomen en snel herkennen: een dreigende hartstilstand voorkomen, een hartstilstand herkennen en direct 112 bellen.
- Vroege reanimatie en defibrillatie: borstcompressies en een AED zo snel mogelijk.
- Specialistische zorg: door ambulancepersoneel en in het ziekenhuis, inclusief post-reanimatiezorg.
- Herstel: zorg na de reanimatie en op de lange termijn voor patiënt en naasten.
Elke schakel steunt op de vorige. Defibrillatie hoort bij de tweede schakel en werkt het best in combinatie met goede reanimatie.
Schokvorm en energie
Moderne defibrillatoren gebruiken een bifasische schokvorm: de stroom loopt in twee richtingen. De ERC-richtlijnen gaan uit van bifasische golfvormen, waarbij de aanbevolen energie lager is dan bij de oudere monofasische toestellen. Nihon Kohden noemt zijn bifasische golfvorm ActiBiphasic. De ERC-richtlijnen 2025 noemen voor de eerste schok bij een niet-gepulseerde bifasische golfvorm ten minste 150 J (bij een gepulseerde golfvorm 130 tot 150 J) en geven de voorkeur aan een antero-laterale padpositie. De exacte energieniveaus van uw toestel staan in de gebruiksaanwijzing.
Onderbrekingen van de borstcompressies beperken
Elke seconde zonder compressies is een seconde zonder doorbloeding van hart en hersenen. De ERC wil dat de onderbreking rond een schok korter is dan vijf seconden. Dat vraagt om een goede werkwijze van het team en om een toestel dat snel oplaadt en het ritme na de schok snel weer toont. Hoe snel dat gaat, staat in de datasheet van het toestel. De cardiolife AED-3100 laadt bijvoorbeeld volgens de fabrikant met een nieuwe batterij in minder dan 8 seconden op tot 200 J.
AED en manuele defibrillator
- AED: analyseert het ritme zelf en begeleidt de gebruiker met gesproken instructies. Bedoeld voor omstanders, eerste hulpverleners en teams die geen ritme hoeven te interpreteren.
- Manuele defibrillator: de getrainde professional beoordeelt het ritme en kiest de energie. Afhankelijk van het model zijn ook cardioversie, pacing en monitoring beschikbaar.
De cardiolife EMS-1052 voor ambulance en ziekenhuis combineert beide: een AED-modus en een manuele modus, met pacing. Daarnaast kan het toestel het 12-afleidingen-ECG versturen. Bij een vermoeden van een STEMI kan het ziekenhuis het ECG dan al voor aankomst van de patiënt beoordelen. De cardiolife TEC-1000 is volgens de fabrikant een professionele defibrillator met een touchscreen van 10,4 inch.
Gereedheid en onderhoud
Een defibrillator helpt alleen als hij werkt wanneer het telt. Dat vraagt om vaste controles:
- de statusindicator en de zelftest van het toestel;
- de vervaldatum van pads en batterij (die staat op de verpakking);
- aanwezigheid van reservepads en verbruiksmateriaal;
- periodiek onderhoud en keuring, in ziekenhuizen bij voorkeur vastgelegd in een servicecontract;
- oefenen met het toestel, bijvoorbeeld met een AED-trainer.
Wat VCM levert
Wij leveren als distributeur van Nihon Kohden in Nederland de cardiolife AED-3100, de EMS-1052 en de TEC-1000, daarnaast verbruiksmateriaal (pads, batterijen, registratiepapier), een AED-trainer en cardiolife connect om de status van uw AED’s op één plek te volgen. Systemen en AED’s leveren wij op offerte. Wij adviseren over plaatsing, verbruiksmaterialen, training en onderhoud.
Veelgestelde vragen
Kan elke hartstilstand met een schok worden behandeld?
Nee. Alleen schokbare ritmen, ventrikelfibrilleren en pulsloze ventrikeltachycardie, reageren op defibrillatie. De AED of de zorgverlener beoordeelt het ritme en een schok volgt alleen bij een schokbaar ritme.
Vervangt een defibrillator de reanimatie?
Nee. Defibrillatie en goede borstcompressies vullen elkaar aan. De combinatie, snel toegepast, is wat de richtlijnen aanbevelen.
Wat is het verschil tussen een AED en een professionele defibrillator?
Een AED is sterk geautomatiseerd en begeleidt de gebruiker. Een professionele defibrillator biedt daarnaast een manuele modus en extra functies, afhankelijk van het model bijvoorbeeld pacing, 12-afleidingen-ECG en monitoring.
Meer bij VCM Medical
Bij VCM Medical: Reanimatie en AED’s bij VCM Medical · Over Nihon Kohden.
Lees ook: De AED in het publieke domein: reanimatie binnen ieders bereik · Post-reanimatiezorg: de zorg na het herstel van de circulatie (ROSC).
Advies, demo of offerte aanvragen