Wat is ROSC en wat vraagt de zorg erna? Een overzicht van de post-reanimatiezorg volgens de ERC/ESICM-richtlijnen 2025, van bewaking tot de rol van het EEG bij een patiënt die comateus blijft.
Wat is ROSC?
ROSC staat voor return of spontaneous circulation: het herstel van de eigen bloedsomloop na een hartstilstand. Tekenen zijn onder meer een voelbare pols, een meetbare bloeddruk en, bij beademde patiënten, een plotselinge en aanhoudende stijging van het uitgeademde kooldioxide (EtCO₂). Volgens de ERC-richtlijnen 2025 kan een stijging van het EtCO₂ tijdens de reanimatie erop wijzen dat de circulatie is hersteld. Een laag EtCO₂ alleen is geen reden om de reanimatie te staken.
ROSC is een keerpunt, geen eindpunt. Na een hartstilstand kan een post-cardiac-arrest-syndroom ontstaan: hersenschade, dysfunctie van de hartspier, een systemische reactie op het zuurstoftekort en herstel van de bloedstroom, en de nog aanwezige oorzaak van de hartstilstand. Deze zorg vindt doorgaans plaats op de intensive care of een coronary care unit, onder verantwoordelijkheid van het behandelteam.
Post-reanimatiezorg: wat de richtlijnen 2025 aanbevelen
De Europese richtlijn (ERC en ESICM, 2025) en het hoofdstuk Post-reanimatiebehandeling van de Nederlandse Reanimatieraad (oktober 2025) noemen onder meer:
- Oxygenatie en ventilatie: vermijd zowel hypoxie als hyperoxie. De richtlijn noemt een streefwaarde voor de saturatie van 94 tot 98% en normocapnie.
- Circulatie: vermijd hypotensie. Een arteriële lijn en continue bloeddrukmeting horen bij de bewaking.
- Oorzaak opsporen: bij een ECG met ST-elevatie volgt coronaire angiografie. Zonder ST-elevatie kan beeldvorming, zoals een CT van het hele lichaam, naar andere oorzaken zoeken.
- Temperatuur: de richtlijn adviseert niet langer routinematig een actieve koeling naar 32 tot 36 °C. Bij een comateuze patiënt is het advies koorts te voorkomen en een lichaamstemperatuur van ten hoogste 37,5 °C aan te houden. De ERC noemt daarvoor 36 tot 72 uur, de Nederlandse Reanimatieraad ten minste 72 uur.
- Aanvallen: toevallen worden behandeld; een routinematige preventieve behandeling wordt niet aanbevolen.
- Prognose: de prognose wordt multimodaal bepaald, bij patiënten die niet wakker worden in de regel op of na 72 uur na ROSC.
De exacte streefwaarden en het stappenplan staan in de richtlijn zelf; het behandelteam volgt het eigen ziekenhuisprotocol.
Bewaking na ROSC
In de eerste uren en dagen volgt het team continu:
- Het ECG en het hartritme, om ritmestoornissen op te merken.
- De bloeddruk en de circulatie, bij instabiele patiënten eventueel met uitgebreide hemodynamische monitoring.
- De ademhaling en oxygenatie, met pulsoximetrie en capnografie.
- De temperatuur, die gericht wordt bewaakt en gestuurd.
Een monitorsysteem dat al deze signalen overzichtelijk samenbrengt, helpt het team een verslechtering snel te zien. De Life Scope-patiëntmonitoren van Nihon Kohden bewaken onder meer ECG, saturatie, bloeddruk, EtCO₂ en temperatuur.
De rol van het EEG
Een deel van de patiënten blijft na de reanimatie comateus. Het EEG speelt dan op twee manieren een rol.
Aanvallen opsporen. Bij een comateuze patiënt kunnen elektrografische aanvallen onopgemerkt blijven. De richtlijn noemt het EEG voor het vaststellen van aanvallen bij klinische convulsies en om het effect van behandeling te volgen. Continue EEG-bewaking kan daarbij worden gebruikt.
Meewegen bij de prognose. Bepaalde EEG-patronen tellen mee in de multimodale prognostiek. Een onderdrukte achtergrond (met of zonder periodieke ontladingen) of burst-suppression na 24 uur wordt als zeer ongunstig gezien. Een continu of bijna continu EEG zonder periodieke ontladingen binnen 72 uur wijst volgens de Nederlandse richtlijn op een grotere kans op een gunstige uitkomst. Het EEG staat niet op zichzelf: de richtlijn combineert klinisch onderzoek, SSEP, biomarkers (zoals NSE) en beeldvorming, en sluit eerst storende factoren uit, zoals sedatie. Geen enkele test is voor 100% betrouwbaar.
De Nederlandse Reanimatieraad en de ERC benadrukken dat de prognose pas na zorgvuldige, herhaalde beoordeling en in overleg tussen de behandelend artsen wordt bepaald.
Reanimatie- en monitoringapparatuur van Nihon Kohden
VCM Medical levert als distributeur van Nihon Kohden in Nederland onder meer de cardiolife-defibrillatoren, cap-ONE-capnografie, de Life Scope-patiëntmonitoren en EEG-systemen. Voor continue EEG-bewaking op de IC is er de CerebAir, een draadloze EEG-headset die volgens de fabrikant met voorgevulde disposable elektroden werkt. Wij leveren deze systemen op offerte, met advies, installatie, training en service.
Veelgestelde vragen
Wat betekent ROSC?
Return of spontaneous circulation: het herstel van de eigen bloedsomloop na een hartstilstand en reanimatie. Een aanhoudende stijging van het EtCO₂ tijdens de reanimatie kan een vroege aanwijzing zijn.
Waarom is de periode na de reanimatie zo belangrijk?
Omdat de organen, vooral de hersenen, tijdens de hartstilstand te weinig zuurstof kregen en daarna secundaire schade kan ontstaan. Intensieve bewaking en behandeling richten zich op die kwetsbare fase.
Bepaalt het EEG de prognose na een reanimatie?
Nee, niet op zichzelf. Het EEG is een van de onderzoeken in een multimodale beoordeling, die in de regel op of na 72 uur na ROSC plaatsvindt.
Meer bij VCM Medical
Bij VCM Medical: Reanimatie en AED’s bij VCM Medical · Over Nihon Kohden.
Lees ook: Capnografie en EtCO₂-bewaking: wat het meet en wanneer het helpt · Defibrillatie en de keten van overleving.
Advies, demo of offerte aanvragen