Artefacten in het EEG zijn signalen die niet uit de hersenen komen. U leest welke soorten er zijn, hoe u ze herkent en hoe een goede opstelling de signaalkwaliteit borgt.
Wat zijn artefacten in het EEG?
Het EEG meet signalen in de orde van microvolts. Daardoor is het gevoelig voor storingen: elke registratie die niet uit de hersenen zelf komt, heet een artefact. Artefacten bemoeilijken de beoordeling en kunnen tot een verkeerde interpretatie leiden, bijvoorbeeld wanneer een ritmisch artefact voor een aanval wordt aangezien. Ze worden onderverdeeld naar oorsprong: fysiologisch (van de patiënt) en niet-fysiologisch (techniek en omgeving).
Fysiologische artefacten
Fysiologische artefacten komen van de patiënt, maar niet uit de hersenen:
- Oogbewegingen en knipperen geven kenmerkende uitslagen, vooral frontaal. Ze zijn meestal goed te herkennen en worden bij slaaponderzoek juist gebruikt (via het EOG).
- Spieractiviteit (EMG) geeft snelle, onregelmatige activiteit, bijvoorbeeld door het aanspannen van kaak of voorhoofd, of door slikken en bewegen.
- Hartactiviteit (ECG en pols) dringt als regelmatige uitslag door in het EEG.
- Zweten kan trage golvingen geven door veranderingen in de huidweerstand.
U beperkt deze artefacten door de patiënt te laten ontspannen en comfortabel te positioneren. Een meegeregistreerd ECG-kanaal helpt om hartgebonden artefacten te herkennen.
Technische en omgevingsartefacten
Technische artefacten komen van de apparatuur of de omgeving:
- Netbrom (50 Hz) is het bekendste: storing van het elektriciteitsnet die als regelmatig signaal in het EEG verschijnt.
- Elektrode-artefacten ontstaan door slecht contact, een hoge of ongelijke impedantie of een losgeraakte elektrode. Een plotselinge sprong in één kanaal (elektrode-pop) is het bekendste voorbeeld.
- Beweging van elektroden en kabels geeft onregelmatige uitslagen.
- Andere apparatuur in de omgeving, zoals infuuspompen, beademingsapparatuur of bedverwarming, kan storing geven. Op de intensive care komt dit vaak voor.
Een notchfilter op 50 Hz dempt netbrom, maar verhelpt een slecht elektrodecontact niet en kan juist verbergen dat er iets mis is met dat contact. Los het contact eerst op.
Voorkomen begint bij de opstelling
De beste manier om met artefacten om te gaan, is ze te voorkomen:
- Bereid de huid zorgvuldig voor en plaats de elektroden volgens het 10–20-systeem.
- Zorg voor een lage en onderling vergelijkbare impedantie. Houd daarbij de grenswaarden van uw eigen protocol aan.
- Geleid de kabels netjes en beperk beweging van kabels en patiënt.
- Let op de omgeving: sluit apparatuur aan op de juiste aarde en houd bronnen van storing uit de buurt.
Bij langdurige en ambulante registraties is dit extra belangrijk, omdat de patiënt beweegt en het toestel meegaat.
Ook de apparatuur speelt een rol. Volgens de specificaties van Compumedics heeft de Okti een ingangsimpedantie van meer dan 100 MΩ, een common-mode-onderdrukking van meer dan 100 dB en een ruis van minder dan 3 µVpp bij 256 sps en minder dan 15 µVpp bij 4.096 sps, met 24-bit omzetting. Het elektrode-verlichtingssysteem ondersteunt volgens de fabrikant een snelle setup. Voor ambulante registraties houdt het snake-cable management de elektroden gebundeld, wat kabelbewegingen kan beperken. De verbinding tussen versterker en opname-pc is draadloos (wifi), waardoor een deel van de kabelgebonden storingsbronnen wegvalt. De elektrodekabels blijven.
Herkennen tijdens de review
Ook met een goede opstelling zijn artefacten niet volledig te vermijden. In Profusion EEG kunt u de registratie doorlopen, van montage wisselen om een patroon vanuit een andere hoek te bekijken en gebeurtenissen annoteren. Door een ECG-kanaal of andere bijkomende signalen mee te registreren, herkent u bepaalde artefacten, zoals de hartslag, eenvoudiger. Bij een langdurige registratie helpen annotaties van de laborant of de patiënt om artefacten (bijvoorbeeld tijdens eten of tandenpoetsen) van aanvallen te onderscheiden.
Veelgestelde vragen
Zijn artefacten te vermijden?
Niet volledig, maar veel zijn te voorkomen met een goede huidvoorbereiding, correcte plaatsing, lage impedantie, nette kabelgeleiding en aandacht voor de omgeving. De rest herkent u tijdens de beoordeling.
Waarom is netbrom zo herkenbaar?
Netbrom is een zeer regelmatig signaal van 50 Hz (in Nederland). Goed contact, een gelijkmatige impedantie en correcte aarding beperken het; een notchfilter dempt het.
Helpt een draadloze recorder tegen artefacten?
Gedeeltelijk. Een draadloze verbinding met de opname-pc en goed kabelmanagement beperken kabelgebonden storingsbronnen en bewegingsartefacten. Elektrodecontact en huidvoorbereiding blijven bepalend.
Meer bij VCM Medical
Bij VCM Medical: Neurologie bij VCM Medical · De Okti-EEG-versterker · Over Compumedics.
Lees ook: Draadloze EEG: van het epilepsiecentrum tot bij de patiënt thuis · Onderzoeks-EEG en ERP: hersensignalen meten met Neuroscan en SynAmps.
Advies, demo of offerte aanvragen